SmogStok STOP

Białystok i jego okolice nazywane są Zielonymi Płucami Polski. Na to miano na pewno wpływ ma nadal stosunkowo duża ilość drzew, czyste ulice i place wokół budynków. A jakie jest powietrze nad miastem? Na to pytanie starał się odpowiedzieć Piotr Znaniecki na spotkaniu 5 grudnia 2018 roku w Centrum Aktywności Społecznej w Białymstoku.
B

Problemem zanieczyszczonego powietrza zaczęto zajmować się od 1952 roku, kiedy zauważono nad Londynem “Wielki Smog”. Pojęcie smog pochodzi od połączenia angielskich słów „smoke” (dym) i „fog” (mgła). Jest to mieszanina trujących zanieczyszczeń w powietrzu spowodowanych działalnością człowieka i niekorzystnymi naturalnymi zjawiskami atmosferycznymi. Najbardziej szkodliwy jest smog pochodzący z niskiej emisji spowodowanej spalaniem węgla i drewna w gospodarstwach domowych. Dym zawiera rakotwórczy benzo(a)piren. Od 2004 roku Najwyższa Izba Kontroli zwracała uwagę kolejnym rządom, że w Polsce nie ma ustalonych norm dotyczących jakości węgla spalanego w piecach i norm emisyjnych dla urządzeń grzewczych na paliwa stałe. Dopiero w 2017 i 2018 roku wydane zostały rozporządzenia regulujące te normy, ale nie są rygorystycznie stosowane.


W polskich miastach przypada znacznie więcej samochodów w przeliczeniu na mieszkańca, niż w innych miastach europejskich. Najbardziej uciążliwe są sprowadzane z zachodu stare samochody z silnikiem diesla. W skali kraju transport emituje ponad 28% tlenków azotu, 27% tlenku węgla oraz powyżej 15% pyłów zawieszonych. Zakłady przemysłowe oraz elektrownie węglowe są również jedną z przyczyn zanieczyszczenia powietrza.

W Polsce aż 97% obywateli oddycha powietrzem uznawanym przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za szkodliwe dla ludzi . Polska obok Słowenii i Bułgarii ma najbardziej zanieczyszczone powietrze w całej Unii Europejskiej. Największe stężenie trujących pyłów jest na Śląsku, gdzie w Katowicach trwa Szczyt Klimatyczny COP 24.

Mieszkańcy krajów europejskich są informowani o przekroczonych normach smogu a w Polsce dopiero zaczęto nas informować po protestach członków Greenpeace w Bełchatowie.
Te informacje są niestety niesystematyczne i w niewielkiej skali. Rzadko się słyszy o zanieczyszczonym powietrzu w radiu czy telewizji. Polscy naukowcy uznali, że wzrasta śmiertelność ludzi, zaostrzenie stanów chorobowych zwłaszcza u dzieci i osób starszych.
Narodowy Fundusz Zdrowia wykonał badania i poinformował, że w 2017 roku wzrosła liczba zgonów, zwłaszcza w styczniu i lutym, kiedy były duże przekroczenia norm zanieczyszczenia powietrza. Dzieci do jednego roku nie mają jeszcze dobrze wykształconego układu oddechowego, szybciej oddychają, ludzie starsi mają osłabiony układ odpornościowy i dlatego częściej mają problemy ze zdrowiem i umierają na skutek długotrwałego działania smogu. Szkodliwość toksycznego powietrza negatywnie wpływa na kobiety w ciąży. Toksyny z płuc przedostają się do innych organów i powodują uszkodzenia. Dlatego, kiedy nasze powietrze jest zanieczyszczone a stężenie toksyn przekracza dopuszczalne normy, powinniśmy ograniczać wychodzenie na zewnątrz i otwieranie okien. Dotyczy to zwłaszcza zimy, kiedy domy są ogrzewane piecami węglowymi.

Słuchacze ciekawego spotkania byli zdziwieni, że najwięcej szkodliwych pyłów emitują kominki na drewno, zwłaszcza, kiedy jest ono mokre. Poziom pyłów wynosi 800 miligramów na metr sześcienny, piec węglowy nisko sprawny – 420, kocioł węglowy
klasy 5- 40, na pelet drzewny- 20 a gazowy 0,0080. Zdarzają się jednak przypadki palenia w starych piecach węglowych opakowań plastikowych i śmieci. Ilość wydalanych toksyn jest wtedy przerażająca. Dlatego musimy zwracać na to uwagę i alarmować o niepokojących zjawiskach odpowiednie służby.

Na tle całego kraju jakość powietrza na Podlasiu jest relatywnie dobra. W 2017 roku nie zanotowano przekroczeń dopuszczalnej liczby 35 dni normy średniodobowej na czterech stanowiskach pomiarowych. W Łomży takich dni było 16, w Suwałkach 11, zaś na dwóch stacjach w Białymstoku normy były przekroczone przez 8 i 13 dni. Niestety dane za 2018 rok pokazują, że sytuacja nie poprawia się. W Białymstoku stacje pomiarowe są przy ulicy Waszyngtona i Warszawskiej. Przy tych ulicach znajdują się przeważnie bloki mieszkalne . Ulice te nie należą do zbyt ruchliwych, a mimo wszystko przekraczane jest stężenie benzo(a)pirenu. Negatywny wpływ na poziom pyłów w powietrzu mogą mieć mgły, słaby wiatr i wtedy zanieczyszczenia nie rozpraszają się pozostając nisko nad ziemią przez dłuższy czas oraz wysokie budynki, które hamują przepływ powietrza. Stężenie średnioroczne benzo(a)pirenu w Białymstoku wynosi 1,64 ng na metr sześcienny , w Warszawie – 1,47, w Budapeszcie – 0,99, w Londynie – 0,16 a w Barcelonie – 0,13.

Aby poprawić jakość powietrza trzeba wymieniać stare piece na bardziej nowoczesne. W ramach programu “Czyste Powietrze” są dofinansowywane zakupy nowych pieców. Wysokość dopłat zależy od dochodów rodziny i może wynosić do 90% ceny pieca. Rząd musi przyśpieszyć realizację rozporządzenia dotyczącego dopuszczania do sprzedaży lepszej jakości węgla. Mieszkańcy naszego regionu, którzy mają domy ogrzewane kotłami węglowymi, kupują węgiel rosyjski, który nie jest dobrej jakości. Polskiego węgla nie ma w sprzedaży.

W miastach potrzebnych jest wiele drzew, powinno się tworzyć zielone korytarze przewietrzające. Władze samorządowe muszą dbać o dobry stan publicznego transportu i dlatego coraz częściej widzimy na ulicach autobusy z zasilaniem elektrycznym.

Bardzo ważna jest edukacja Polaków o zagrożeniach jakie powoduje smog i co każdy z nas może zrobić, żeby poprawić jakość naszego powietrza.

Foto: pixabay


Teresa Rafałowska
Podlaska Redakcja Seniora Białystok

                                                              


B

Post Author: Redakcja Białystok

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.