Okrągły stół „Co jest z nami seniorami w Białymstoku” – raport

10 maja 2019 r. w Centrum Aktywności Społecznej  odbyło się pierwsze spotkanie okrągłego stołu przedstawicieli białostockich organizacji senioralnych i działających na rzecz osób starszych, seniorskich grup nieformalnych i samopomocowych, indywidualnych seniorów i władz miasta oraz instytucji miejskich.

Zorganizowane przez Stowarzyszenie Szukamy Polski i Podlaską Redakcję Seniora miało na celu zapoczątkowanie dyskusji w środowisku na temat sytuacji seniorów w Białymstoku, ich potrzeb w różnych sferach życia oraz konieczności stworzenia w Białymstoku polityki senioralnej i programu działań na rzecz osób starszych na następne lata.

Zbigniew Nikitorowicz, zastępca Prezydenta Białegostoku, stwierdził na początku spotkania, że polityka senioralna stanowi coraz ważniejszy element polityki miejskiej, ponieważ seniorzy są coraz liczniejszą grypą społeczności, która chce prowadzić aktywne życie społeczne, korzystać z usług i dóbr, spotykać się, wychodzić z domów. Potrzebna jest aktywna polityka miejska i w związku z tym w najbliższych miesiącach miasto planuje przeprowadzenie przez Centrum Kształcenia Ustawicznego (jednostka miejska) we współpracy z kadrą naukową Uniwersytetu w Białymstoku kompleksowe badanie potrzeb seniorów. Badaniem objęte będą różne grupy wiekowe. Na podstawie tych badań powstanie program polityki senioralnej w konsultacji i we współpracy z instytucjami miejskimi, stowarzyszeniami organizacjami reprezentującymi osoby starsze. Zostanie on skonsultowany także z mieszkańcami Białegostoku i trafi pod obrady Rady Miasta. Uczestnicy dyskusji zwrócili uwagę na konieczność zaangażowania  samych seniorów w procesie podejmowania decyzji na poziomie lokalnym (partycypacja), czyli ich udział od początku w przygotowaniu do badania, a nie tylko konsultacji gotowego programu. Widzą potrzebę włączenia we współpracę organizacji, które mają duże doświadczenie w pracy z seniorami na różnych polach, a przede wszystkim takie, które prowadziły badania np. aktywności obywatelskiej seniorów. Fundacja SocLab  zrealizowała pierwsze i jedyne do tej pory badanie w Białymstoku; dla wielu organizacji było i jest nadal podstawą do kreowania działań/projektów na rzecz osób starszych.

Identyfikacja potrzeb osób starszych jest zadaniem bardzo złożonym.  Planując badanie trzeba sięgnąć po różne metody badawcze – kwestionariusz ankiety nie jest jedynym  narzędziem.  Przeprowadzenie badań problemów osób aktywnych społecznie jest stosunkowo proste, dotarcie do nich jest bowiem dość łatwe podczas działań z szerokiej oferty organizacji pozarządowych, czy instytucji kultury. Prawdziwym wyzwaniem będzie dotarcie do osób nieaktywnych – z różnych powodów – np. ze względu na wiek, stan zdrowie, brak informacji na temat oferty itp. Nieoceniona może tu być wiedza, jaką posiadają na ten temat organizacje samopomocowe działające lokalnie, np. na terenie jednego osiedla. Z drugiej strony,  z punktu widzenia dobrze przygotowanego programu na rzecz osób starszych, istotnym wydaje się także zbadanie potrzeb, ale i możliwości organizacji senioralnych i działających na rzecz osób starszych, bo to właśnie one w dużej mierze są i będą realizatorami polityki senioralnej i znaczącym wsparciem dla instytucji miejskich.

Przedstawiciele poszczególnych organizacji i instytucji przedstawili pokrótce swoje działania na rzecz osób starszych. W większości przypadków swoją aktywność i planowanie kolejnych działań w projektach opierają na ewaluacji poprzednich działań i ankietach wśród uczestników.

Zdecydowanie podkreślali, że nie ma do tej pory diagnozy potrzeb seniorów w mieście, na której mogliby bazować, a jedynym dostępnym dokumentem jest opracowanie Fundacji SocLab, lecz biorąc pod uwagę tempo zmian społecznych, straciło on na aktualności. O osobach z niepełnosprawnością oraz tych, którzy z racji swojego wieku i stanu zdrowia nie uczestniczą w działaniach lokalnych organizacji wie tylko wąskie grono najbliższych. W tym wypadku prowadzenie ankiet ewaluacyjnych po spotkaniach oraz wywiadu bezpośredniego z seniorami uczestniczącymi w projektach jest niewystarczające i nie w pełni odzwierciedla rzeczywisty stan potrzeb. Działania, także grup nieformalnych i samopomocowych, są nastawione głównie na poprawę jakości życia seniorów, ich rozwój osobisty, rozwijanie zainteresowań, a przede wszystkim aktywne uczestniczenie w życiu społecznym i to, o czym się wielokrotnie zapomina, wykorzystywanie ich wiedzy i umiejętności.

W późniejszej dyskusji uczestnicy, także niezrzeszeni seniorzy, mieszkańcy Białegostoku, zwracali uwagę na niedostateczny przepływ informacji pomiędzy organizatorami działań dla seniorów, w wyniku czego zamiast uzupełniać się w działaniu rywalizują one często o uczestników w bardzo zbieżnych działaniach. Podkreślali też niedostateczny dostęp do informacji na temat działań, problemy w komunikacji zarówno pomiędzy organizacjami,  z instytucjami, urzędami oraz pomiędzy samymi seniorami. Według nich organizacje pozarządowe powinny wzmocnić współpracę między sobą, nie rywalizować o uczestników swoich projektów, wykorzystywać swój potencjał na rzecz polityki senioralnej poprzez uzupełnianie swoich działań. Zwrócono uwagę na potrzebę uporządkowania komunikacji, zastanowienia się nad jej różnymi formami i zogniskowania komunikacji w jednym miejscu dostępnym dla seniorów  i  przez współpracę z portalem podlaskisenior.pl.

Uczestnicy konferencji zgłaszali również problemy, z którymi stykają się w działaniach organizacji jak też w życiu codziennym seniora:

       I/Dotyczące badania potrzeb i programu na rzecz osób starszych na kolejne lata

  1. Opracowanie raportu dotyczącego osób starszych wymaga środków finansowych oraz specjalistów z zakresu polityki senioralnej, a także samych zainteresowanych, czyli seniorów Konieczność aktywnego uczestnictwa seniorów i organizacji w działaniach związanych
    z badaniem potrzeb osób starszych na każdym etapie.
  2. Szczególnie ważne w badaniu jest identyfikacja i dotarcie do osób, które pozostają w domach; są anonimowe, a ich potrzeby (w różnych obszarach) nie są dotąd uwzględniane w działaniach i ofercie instytucji i organizacji (grupy samopomocowe, wolontariat).
  3. Należy przeanalizować rozwiązania przyjęte w innych miastach i skorzystać z dobrych praktyk, zarówno przy prowadzeniu badania jak też tworzeniu programu.

       II/ Dotyczące codziennej działalności:

  1. Problemy lokalowe na działania senioralne i spotkania, szczególnie dotyczy to grup samopomocowych i nieformalnych na nowych osiedlach odległych od centrum.
  2. Problemy w tworzeniu (pisaniu) wniosków o dotacje – potrzebne wsparcie, może ono być udzielone np. przez CAS lub w ramach projektu którejś z wiodących organizacji czy Punktu Informacji dla Seniora (w ramach zadania publicznego).
  3. Wzmocnienie współpracy między organizacjami celem uzupełniania swoich działań. Usprawnienie komunikacji samorządowej z seniorami, z organizacjami pozarządowymi oraz komunikacji między samymi seniorami
  4. Stworzenie miejsca wymiany informacji o dostępnej ofercie, Podlaska Redakcja Seniora zaprasza do współpracy wszystkie organizacje, widzimy jednak konieczność także papierowego informatora/ gazetki rozdawanego nieodpłatnie np. w przychodniach, klubach, bibliotekach dla tych, którzy nie posługują się nowymi technologiami (konieczne wsparcie finansowe); problem z zakresu skutecznego sposobu informacji o lokalnych przedsięwzięciach, trudności w promowaniu działań osiedlowych.
  5. Zwiększanie liczby domów dziennego pobytu, świetlic – dostępnych nie tylko dla osób będących pod opieką MOPS, ale też (może z niewielką odpłatnością) dla seniorów
    z niepełnosprawnościami związanymi z wiekiem czy stanem zdrowie, którzy potrzebuję stałej obecności drugiej osoby (mieszkających z rodziną, na czas np. pracy członków rodziny)
  6. Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu – wsparcie inicjatyw, organizacji – szkolenia 1:1 (jeden senior i jedna osoba szkoląca)
  7. Pomoc zarządom małych organizacji w elektronicznym załatwianiu spraw urzędowych, finansowych, księgowych
  8. Zwiększenie możliwości uzyskania dotacji na ruchy oddolne – małe granty, dostępność do informacji o możliwościach uzyskania wsparcia, programach oraz pomoc w pisaniu wniosków.
  9. Bardziej precyzyjne definiowanie tematyki konkursów ofert na działania dla seniorów i konieczność skuteczniejszego analizowania działań w ramach projektów, ich jakości, dostosowania do właściwości wieku i sprawności osób starszych dla efektywnego wykorzystania publicznych środków na działania senioralne; (nie tylko na podstawie raportów końcowych, szczególnie w przypadku organizacji rozpoczynających działania dla osób starszych – moda na projekty senioralne).

         III/ Dotyczące potrzeb codziennych osób starszych

  1. Ławeczki „przysiadaki” na ulicach miasta, w pobliżu np. urzędów czy instytucji i na głównych szlakach komunikacyjnych.
  2. Przywrócenie połączenia autobusami komunikacji miejskiej na trasie Białystok – Supraśl – Białystok, seniorzy z Białegostoku chętnie odwiedzali rekreacyjnie Supraśl i jego najbliższe leśne okolice oraz np. wydarzenia kulturalne, teraz jest to trudne ze względu na złą jakość komunikacji świadczonej przez PKS Nova i Voyager
  3. Zmniejszenie lub zniesienie opłat za przejazdy komunikacją miejską dla osób po 60 roku życia.
  4. Programy bezpieczeństwa seniorów oraz problem ochrony danych osobowych (np. zebranych podczas realizacji projektów dla seniorów).
  5. Organizowanie pomocy „złotej rączki”, lepszej niż do tej pory.
  6. Utworzenie transportu (na wzór transportu dla osób z niesprawnością ruchową) dla osób starszych (lub z określeniem wieku) niesprawnych ruchowo, aby mogły uczestniczyć w spotkania i wydarzeniach społecznych i kulturalnych oraz do lekarza czy na zabiegi.
  7. Zwiększenie zakresu karty aktywnego seniora, stworzenie bardziej skutecznego systemu pozyskiwania partnerów prywatnych (usługi fryzjerskie, kosmetyczne, krawieckie, gastronomia, kawiarnie, farmacja, rehabilitacja i inne) w mieście, nie poza jego granicami, często w  odległych częściach kraju. Skuteczna akcja promocyjna karty, zarówno wśród seniorów jak też potencjalnych partnerów.

Debata pokazała, że łączą nas nie tylko działania na rzecz Seniorów, ale także problemy, które tylko razem jesteśmy w stanie przezwyciężyć. Konieczna jest wiec dobra współpraca pomiędzy organizacjami, instytucjami, Miastem Białystok oraz właściwy, skuteczny system komunikacji, czyli dobra polityka senioralna oparta na rzetelnym i dogłębnym zbadaniu potrzeb osób starszych w naszym mieście.

 


Okrągły stół okazał się inicjatywą niezwykle potrzebną. Jest wiele tematów do omówienia, jest wiele do zrobienia. Uczestnicy zgłaszali potrzebę kolejnych takich otwartych spotkań, abyśmy jako organizacje i osoby zainteresowane mogli uczyć się od siebie i współdziałać. Proponują dyskusję na bardziej szczegółowe tematy podczas kolejnych spotkań, panele dyskusyjne oraz koniecznie więcej czasu na wypowiedź. Organizatorzy zapowiedzieli już kolejne takie spotkanie przy okrągłym stole we wrześniu 2019 r.

Jolanta Wołągiewicz i Agnieszka Rybińska
Podlaska Redakcja Seniora

 

 

 

Post Author: Bożena Bednarek