Problemy z węchem

„Ale silny zapach” – mówią niektórzy. „Nic nie czuję ” – mówią inni. Wiele osób, w tym seniorów, ma problem  z zaburzeniami węchu. Z  tymi  objawami spotykam się w moje codziennej praktyce.

W porównaniu z większością  ssaków i owadów u człowieka zmysł węchu jest słabo rozwinięty. A jest bardzo ważny w sferze psychicznej człowieka, gdyż zapachy mogą pobudzać lub hamować stany emocjonalne, mogą  pobudzać  lub zmniejszać apetyt. Zmysł węchu nieodzownie wiąże się ze smakiem. Ostrzega przed  zepsutym lub trującym pożywieniem oraz substancjami toksycznymi np. gazem. Ma  kluczowe znaczenie w takich zawodach jak  kucharz, cukiernik, handlarz wina, kawy, tytoniu, aptekarz i w przemyśle  perfumeryjnym .

Przyjmuje się, że w atmosferze znajduję się  około0 30000 różnych substancji zapachowych, z których człowiek może  wyczuć około 10000, a rozpoznać około 200.

 (foto: pixabay)

Okolica węchowa mieści się w górnej części nosa, jest stosunkowo  mała  2-5 cm kwadratowych powierzchni. Tam zlokolizowane są włókna węchowe, które przechodzą przez  blaszkę sitową do przedniego  dołu czaszki, tworząc  nerw węchowy, który podąża do kory węchowej, gdzie następuje  świadomy odbiór wrażeń węchowych.

Regeneracja nabłonka węchowego może nastąpić w ciągu 100 dni, co jest wyjątkiem wśród narządów zmysłów. Zmysł zapachu podlega zjawisku adaptacji. Czułość narządu węchu zależy w dużej mierze od uczucia głodu. Bardzo głodny człowiek może wyczuć kilka bodźców zapachowych lepiej niż ktoś, kto przed chwilą zjadł.

Zaburzenia  węchu  mogą być związane ze  zmianami w obrębie nosa, czyli okolicy węchowej oraz ze zmianami w  obrębie  mózgu, gdzie przebiega nerw węchowy, czyli przedni dół czaszkowy oraz  ze zmianami w części skroniowej mózgu,  gdzie kończy się droga węchowa.

Przyczyny zaburzeń węchu mogą być zapalne i niezapalne, strukturalne i  pourazowe. Mogą to być infekcje wirusowe, zapalenie zatok zarówno ostre jak i przewlekłe. Zaburzenia niezapalne to alergie, polipowatość nosa i zatok suchy nieżyt nosa z podrażnienia, toksyczne uszkodzenie  błony śluzowej nosa np. po donosowym stosowaniu  kokainy, anomalnie anatomiczne w postaci  dużych skrzywień przegrody nosa, zwężeń w obrębie  przewodów nosowych, czy to wrodzonych, czy pourazowych, czy po zabiegach operacyjnych nosa, nadużywanie niektórych leków szczególnie  kropli do nosa  typu  Xylometazaolin, Afrin, Nasivin.

Zaburzenia węchu występują także po urazach głowy, złamaniach w obrębie podstawy przedniego dołu czaszki lub uszkodzeniem płatów czołowych mózgu z rozerwaniem lub uszkodzenie nerwu  węchowego.

Zaburzenia powonienia mogą być pierwszym objawem  choroby Alzheimera, w chorobie Parkinsona. Ponadto  nieprawidłowe odczuwanie węchu  towarzyszą chorobom neurologicznym i psychicznym – schizofrenii,  alkoholizmowi, depresji, demencji starczej.

Nie można zapomnieć również, że w obrębie narządu węchu mogą wystąpić procesy nowotworowe. Nerwiak  węchowy zarodkowy –  to najbardziej złośliwy nowotwór  jaki rozwija się z nabłonka węchowego  i zawsze musi być brany pod uwagę u chorego z zaburzeniami  węchowymi.

Zaburzenia powonienia mogą mieć charakter czasowy np.po infekcji wirusowej z dużym katarem, jeżeli jednak dolegliwości  dolegliwości przedłużają się należy zgłosić się do laryngologa i pogłębić diagnostykę oraz podjąć leczenie.

dr Barbara Południewska
Podlaska Redakcja Seniora Białystok

 

 

Post Author: Redakcja Białystok