„Wesele” i „Sońka” w Ex Librisie

29 listopada 2018 roku w ramach kolejnego  Klubu Czytelniczego Ex Libris dyskutowano na temat wartości literackich “Wesela” Stanisława Wyspiańskiego i “ Sońki” Ignacego Karpowicza.

Dobór tych lektur był nieprzypadkowy. Słynny dramat Wyspiańskiego, znany chyba każdemu Polakowi  z lektury szkolnej, wciąż wywołuje gorącą dyskusję o polskości, o politycznych sporach i roli literatury w życiu narodu.

“Sońka”, autorstwa pochodzącego z Podlasia pisarza, Ignacego Karpowicza, to emocjonalna opowieść i jednocześnie brutalna historia o wojennym romansie prostej dziewczyny z podlaskiej wsi i nazistowskiego zbrodniarza SS.

Stanisław Wyspiański to dramaturg, poeta, malarz, grafik i architekt. Tworzył w epoce “Młodej Polski”. Bywa nazywany naszym czwartym wieszczem. W twórczości dramatycznej kontynuował tradycje romantyczne. Inspirował się dramatami Mickiewicza, Słowackiego, Fredry i Maksymiliana Gierymskiego.

Uczestnicy spotkania, wracając myślami do szkolnych lat, kiedy to po raz pierwszy czytali omawianą lekturę, ponownie zmierzyli się z odczuciami, które wzbudziły się w nich przy dyskusji o genialnym dramacie symbolicznym. Uznali bowiem, że “Wesele” oczarowuje misterną konstrukcją, oryginalną stylistyką i realistycznym wymiarem. Wyspiański uznał, że najważniejsza w utworze to refleksja o polskim społeczeństwie – podzielonym, dychotomicznym, skłóconym- a jednocześnie tak bardzo spragnionym pojednania i wspólnej walki pod jednym sztandarem.  

W dramacie są postacie realne, znane pisarzowi jako jednostki wybitne, marzące o wielkich czynach, szczęściu i sprawiedliwości. Ale są też i nierealne w postaci duchów i zjaw. Pierwszy  na weselu Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny zjawił się Chochoł, następnie Poeta Rycerz, Dziennikarz Stańczyka czy duch Wernyhory, który zapowiada wyzwolenie Polaków.

Obecni na spotkaniu dużo uwagi zwrócili na symbolikę scen. Chocholi taniec to zniewolenie, uśpienie i marazm narodu. Złoty róg jako symbol czynu i walki narodowowyzwoleńczej miał ruszyć społeczeństwo do walki. Chata Bronowicka to symbol całej Polski a czapki z piór – próżność i przedkładanie prywaty nad sprawy narodu. Krzak róży przykryty słomą symbolizuje uwięziony naród, pełen życia i nadziei. Niektóre nazwy symboli  używane są też obecnie i mają takie same znaczenie.

Dużo uwagi uczestnicy spotkania poświęcili symbolice często używanego w mowie potocznej słowa: „patriotyzm”. Trudno jest uznać, które znaczenie jest najważniejsze. Uznano jednak, że patriota, to Polak kochający Ojczyznę, dobry i prawy człowiek.

Ignacy Karpowicz to pisarz, prozaik, tłumacz literacki (tłumaczy na język angielski, hiszpański i amharski). Wielokrotnie nagradzany. “Sońka” to historia prosta, choć niełatwa, brutalna, przepełniona miłością. Pełno w niej ironii i autoironii, podszyta lękiem.Czytając można się uśmiechnąć, ale i wzruszyć.

Jest to powieść kresowa z wtrąceniami białoruskimi. Członkowie Klubu dużo uwagi zwrócili na postać bohaterki utworu. Czy powinno się oceniać jej romans z żołnierzem  SS jako coś, co nie powinno się nigdy wydarzyć? A może powinniśmy ją usprawiedliwić, tłumacząc, że miłość nie wybiera? Mimo, że to powieść fikcyjna, ale mieszkańcy Słuczanki powiesili tablicę na przęśle mostu, żeby w ten sposób przypomnieć turystom o historii romansu młodej Podlasianki z niemieckim żołnierzem.

Na podstawie “Wesela” Wyspiańskiego w 1973 roku nakręcono słynny  film w reżyserii Andrzeja Wajdy, a “Sońkę” Karpowicza można było oglądać na deskach Teatru Dramatycznego w Białymstoku.

Zapraszamy na kolejne, ale już ostatnie w tym roku spotkanie Klubu Czytelniczego Ex Libris 14 grudnia 2018 o godzinie 15.00 połączone z finałem konkursu „Moja książka życia”  i przedpremierową prezentacją filmu „Zenek” w reżyserii Dariusza Szady- Borzyszkowskiego o 13-letnim białostockim harcerzu, miłośniku książek.

Foto: Maria Beręsewicz

Teresa Rafałowska
Podlaska Redakcja Seniora Białystok

 

Post Author: Redakcja Białystok

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.