Przed nami długa majówka. Wymarzony czas, aby zająć się ogrodami przydomowymi i ogródkami na działkach. Możemy również stworzyć ekologiczny mini ogródek ziołowy, warzywny, kwiatowy na balkonie lub parapecie.

Prowadząca warsztaty – Katarzyna Citko

O tych formach upraw ogrodniczych opowiadała dr hab. Katarzyna Citko, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, na warsztatach w ramach programu „Nauka dla społeczeństwa”. Jej pasją są bowiem uprawy ekologiczne, jako że ekologiczna uprawa roślin dostarcza nam zdrowych warzyw, ziół i jadalnych kwiatów. Zaś syntetyczne nawozy i chemiczne środki ochrony roślin można zastąpić bezpiecznymi, ekologicznymi odpowiednikami, przygotowanymi w domu.

Kompostownik

W ogrodzie powinniśmy mieć kompostownik, najlepiej dwukomorowy, w którym lądują wszystkie organiczne odpadki z naszej kuchni, a także ścięte trawy, liście, drobne gałązki, które przesypujemy warstwą starszego kompostu. To najlepszy naturalny i wydajny nawóz.

Allelopatia

Uczestniczki warsztatów wsypują ziemię do foremek.

To wzajemne oddziaływanie roślin na siebie zarówno pozytywne jak i negatywne. Znajomość tego oddziaływania można wykorzystać do ochrony roślin oraz do lepszej uprawy. Zaobserwowano także, że zioła posadzone w pobliżu warzyw, mają dobry wpływ na ich rozwój i poprawiają ich smak. Oto kilka przykładów:
– na smak i aromat truskawek dobrze wpływa sąsiedztwo roślin strączkowych, cebuli oraz ściółka z igieł świerku lub sosny,
– burak ćwikłowy dobrze toleruje groch, ogórki, warzywa kapustne, sałatę, czosnek, koper, kolendrę, kminek, cząber ogrodowy, truskawki. Nie toleruje pora i szpinaku.
– marchew dobrze rośnie z grochem, czosnkiem, porem, pomidorem, rzodkiewką, majerankiem, koprem, cebulą, miętą pieprzową, nagietkiem, a nie lubi selera,
– ogórki czują się dobrze w towarzystwie fasoli, grochu, sałaty, pietruszki, czosnku, kminku, nasturcji, bazylii, szpinaku, selera. Źle znoszą sąsiedztwo ziemniaków, pomidorów, rzodkiewki,
– pomidor lubi mieć za sąsiada fasolę, sałatę, pory, selery, cebulę dymkę, miętę pieprzowa, koper. Nie lubi grochu, ogórka, kalarepy ziemniaka, kopru włoskiego,
– sałata dobrze rośnie w pobliżu ogórków, marchwi, rzodkiewki, grochu, pomidorów, cebuli, kapusty. Nie lubi sąsiedztwa selera i pietruszki,
– dynia – lubi sąsiedztwo fasoli, kukurydzy, nasturcji.

Wpływ ziół

Rosnące blisko siebie pokrzywa, rumianek pospolity i mięta pieprzowa podnoszą odporność warzyw i kwiatów oraz odstraszają szkodniki. Cząber ogrodowy odpędza mszyce, a trybuła – mrówki, ślimaki, mszyce i przeciwdziała mączniakowi na sałacie. Mięta pieprzowa odpędza mrówki i szkodniki kapusty (bielinki lub pchełki ziemne). Stanowi też dobre sąsiedztwo dla drzew owocowych.

Wpływ kwiatów

Ogród pełen kolorowych kwiatów.

Nasturcje chronią rośliny przed bielinkami, mszycami i ślimakami. Aksamitki, posadzone w pobliżu grządek warzywnych, chronią je przed nicieniami korzeniowymi, groźnymi dla wielu warzyw. Natomiast nie powinno się ich sadzić w pobliżu ziół, ponieważ źle na nie wpływają.

Nawożenie

Po zimowym okresie stagnacji rośliny wymagają szczególnej troski, dlatego ważne jest nawożenie roślin i kwiatów. Wiele preparatów możemy przygotować w domu:
woda bananowa – to dobra odżywka dla roślin potrzebujących potasu, wspomaga obfite kwitnienie i owocowanie oraz wzmacnia odporność roślin na suszę.
Przepis: 5 rozdrobnionych skórek z bananów (najlepiej bio) włożyć do 2 litrowego słoja, zalać wodą i odstawić na kilka dni, codziennie mieszając. Gdy skórki pociemnieją, przecedzić. Płyn powinien mieć kolor słabej herbaty. Stosować od marca do października.
woda ryżowa – jest bogata w cynk, fosfor, potas, żelazo, wapń, białka i witaminy. Stosowana do wzmocnienia roślin. Skrobia zawarta w wodzie dostarcza roślinom azotu i wspomaga rozwój pożytecznych bakterii glebowych.
Przepis: ugotować ryż bez dodatku soli, przecedzić, wodę ostudzić i używać do podlewania roślin. Podobnie można postąpić z niesoloną wodą po ugotowaniu ziemniaków lub warzyw na sałatkę jarzynową.
tonik melasowy – melasa jest bogata w potas, cukier i pierwiastki śladowe, daje roślinom szybki zastrzyk energii.
Przepis: ½ kg melasy rozpuścić w 9 litrach letniej wody. Stosować przede wszystkim po zimie, raz w miesiącu od wiosny do końca lata.
woda po ugotowaniu jajek –  świetny nawóz do roślin wapnolubnych. Nie stosować do roślin kwasolubnych takich, jak: azalie, różaneczniki, hortensje czy wrzosy.
woda z akwarium – ma dobrą temperaturę (jest lekko ciepła), zawiera azot i fosfor. Zmieniając w akwarium część wody na czystą, tę akwariową możemy użyć do podlewania storczyków.
gnojówka z pokrzywy – do nawożenia i oprysków.
Przepis: 1 kg rozdrobnionej pokrzywy oraz 10 l wody. Roślinę zalać wodą i ostawić na 2-3 tygodnie by sfermentowała, co jakiś czas mieszając. Wydziela nieprzyjemny zapach. Stosować w rozcieńczeniu 1:10 w formie oprysku lub podlewania.

Środki ochrony roślin

Rośliny zaatakowane przez bakterie, grzyby i inne szkodniki możemy leczyć także środkami domowymi, np.:
spray czosnkowy – to świetny preparat na bakterie, grzyby, mszyce i przędziorki.
Przepis: rozdrobnić w blenderze 3 główki czosnku, dodać 1 litr wody. Przecedzić, aby drobinki czosnku nie zapychały dyszy opryskiwacza. Przed użyciem rozcieńczyć w proporcji 1:10. Stosować natychmiast, gdyż po 2-3 dniach czosnek ulega burzliwej fermentacji i nieprzyjemnie pachnie.
kwiaty aksamitek – suszone lub świeże, świetnie odstraszają mszyce, mączliki i inne szkodniki.
Przepis: 200 g świeżych kwiatów lub 100 g suszonych zalać 1 l letniej wody i pozostawić na dzień. Przecedzić i opryskiwać bez rozcieńczania. Oprysk powtórzyć kilkakrotnie.
aerozol aspirynowy – na odporność. Aspiryna uaktywnia układ odpornościowy roślin, dzięki czemu stają się mocniejsze i lepiej radzą sobie z patogenami.
Przepis: ½ tabletki aspiryny 300 mg rozpuścić w 1 l wody. Opryskiwać rośliny w pochmurny dzień.- soda oczyszczona – przeciw szkodnikom, szczególnie: mszycom, mączlikom i przędziorkom.
Przepis: 1 łyżeczkę sody oczyszczonej rozpuścić w 2 l ciepłej wody. Aby oprysk lepiej przylgnął do liści, można dodać 1 łyżeczkę oleju lub kilka kropel płynu do mycia naczyń (bio). Opryski powtarzać  kilka razy co 3-4 dni. Do zwalczania chorób grzybowych stosuje się ten sam preparat, ale z dodatkiem 5 ml szarego mydła.
zasypki na rany po cięciu roślin – zamiast maści ogrodniczej z chemicznym środkiem grzybobójczym, można zastosować węgiel aktywowany lub sproszkowany cynamon.
Planowanie nasadzeń powinniśmy rozpocząć już zimą. Ustalić, ile powierzchni zajmą nam grządki warzywne, ile kwiatowe, gdzie posadzimy krzewy, a gdzie zostawimy trawnik. Staramy się, aby nasze ogrody wyglądały pięknie, a plony były obfite, ale bierzmy również pod uwagę naszą kondycję. Działka powinna sprawiać nam przyjemność, a nie kłopotliwy obowiązek.

W ogrodach ekologicznych stajemy się częścią przyrody. Zdrowe środowisko wyczuwają pszczoły, motyle, jeże, żaby, ptaki, kąpiące się w oczkach wodnych. Nie wymagają szczególnych nakładów pracy, a dają dużo satysfakcji oraz zdrowe warzywa i owoce dla całej naszej rodziny.

Z ciekawością wysłuchałyśmy wszystkich rad i uwag, zadając wiele pytań. Następnie wspólnie sadziłyśmy pomidorki koktajlowe, zioła i kwiaty.

Źródło: Materiały przygotowane na warsztaty przez dr hab. Katarzynę Citko, prof. UwB.
Fot. Maria Beręsewicz,
pixabay.com

Maria Beręsewicz
Podlaska Redakcja Seniora Białystok