Centrum Kształcenia Ustawicznego w Białymstoku na zlecenie Urzędu Miejskiego w Białymstoku przeprowadziło badania dotyczące sytuacji seniorów w stolicy województwa. Były one przeprowadzone w płaszczyznach: zadowolenia z życia w naszym mieście, relacji międzyludzkich, poczucia bezpieczeństwa oraz poziomu sprawności fizycznej.

Respondentami badań, przeprowadzonych w listopadzie i grudniu 2021 roku badań byli  mieszkańcy Białegostoku 60+, którzy wypełnili kwestionariusze w wersji papierowej. Wyniki badań zostały zaprezentowane na kolejnym posiedzeniu Białostockiej Rady Seniorów 12 kwietnia 2022 roku. Tak powstał dokument ,,Białostoccy Seniorzy – jakość życia w wybranych aspektach”

W grupie badanych seniorów 63% stanowiły kobiety, 37% to mężczyźni.

W przedziałach wiekowych:  60-64 – 22%, 65-69 – 26%, 70-74 – 24%, 75-79 – 16% i w przedziale wiekowym 80+ to 13%. Jeśli chodzi o wykształcenie badanej grupy respondentów 35% stanowiły osoby z wyższym wykształceniem, osoby ze średnim wykształceniem to także 35%. Drugą dużą grupą 27% to osoby z wykształceniem zawodowym.

Sytuacja mieszkaniowa

53 % badanych respondentów mieszka z małżonkiem/partnerem. 33% mieszka sama a 18% zamieszkuje z dzieckiem i jego rodziną. 75% to mieszkańcy bloku, 24% zamieszkuje w domu a tylko 1% zamieszkuje w lokalach komunalnych.

W relacjach sąsiedzkich 54% badanych seniorów zna większość lub wszystkich sąsiadów. Aż 43% zna tylko nielicznych a 3% respondentów w ogóle nie zna swoich sąsiadów.   Świadczy to o słabych relacjach społecznych białostockich seniorów.

Sytuacja zawodowa i materialna 

Białostoccy seniorzy w przeważającej większości – 74% nie pracują. 6% pracuje w pełnym wymiarze godzin a 12% pracuje dorywczo. 29% seniorów uważa, że ze względu na sytuację materialną żyje im się bardzo dobrze lub dobrze. 23% uważa, że żyje skromn ie lub eręcz biednie.

Zadowolenie z życia białostockich seniorów

Powody do dużego zadowolenia ma 60% białostockich seniorów, a 33% respondentów jest po prostu zadowolona. Powody z życia w Białymstoku badanych respondentów to dużo terenów zielonych i czyste powietrze (25%), bezpieczne, spokojne i przyjazne miasto (23%), dobra infrastruktura (17%), związek emocjonalny z miastem (17%), dobry dostęp do usług (15%).

Powodów do niezadowolenia wyraziło 6% z powodu braku klubów seniora i braku dofinansowania do działalności już istniejących, wysokich kosztów utrzymania, utrudniony dostęp do lekarzy, braku pomocy i wsparcia ze strony instytucji.

Relacje międzyludzkie

Aż 78% respondentów zadowolonych jest z relacji z rodziną, prawie tyle samo (76%) z miejsca zamieszkania i warunków mieszkaniowych (71%). Badani respondenci w 66% ma dobre relacje ze znajomymi i przyjaciółmi a 57% z pozostałą rodziną, prawie tyle samo (54%) z relacji z sąsiadami. . Połowa (50%) respondentów zadowolonych jest z małżeństwa, 37%ze stanu zdrowia a 36% chwali swoją sytuację finansową.

Białostoccy seniorzy, według przeprowadzonych badań, najczęściej kontaktują się z najbliższą rodziną i są to spotkania osobiste i rozmowy telefoniczne. Znacznie rzadziej są to rozmowy za pomocą komunikatorów internetowych, korespondencji mailowej lub tradycyjnych listów.

W przypadku choroby aż 74% respondentów wskazywało na pomoc rodziny a tylko 34% na współmałżonka lub partnera. Wymieniali na dalszym miejscu znajomych i przyjaciół – 33%, sąsiadów i pozostałą rodzinę – po 32%, instytucje i organizacje to 7%. Na nikogo nie może liczyć 3% seniorów.

W przypadku konieczności wsparcia finansowego czy pomocy w codziennych czynnościach seniorzy mogą liczyć przede wszystkim  na najbliższą rodzinę, na partnera czy współmałżonka. Aż 17% seniorów nie może liczyć na nikogo w przypadku potrzeby wsparcia finansowego.

Bezpieczeństwo w miejscu zamieszkania

Bezpiecznie w swoim miejscu zamieszkania czuje się aż 80% badanych seniorów. W grupie pozostałych 20% na brak poczucia bezpieczeństwa wskazuje na hałaśliwą młodzież (41%), na brak monitoringu na osiedlu (33%), zakłócanie ciszy nocnej (33%), brak ławek do odpoczynku (32%), awanturujący się sąsiedzi (29%), niewłaściwe oświetlenie i bariery architektoniczne (22%).

Zapytano seniorów, czy należy podjąć działania, które poprawiłyby bezpieczeństwo w miejscu zamieszkania. 29% respondentów odpowiedziało zdecydowanie ,,nie” lub ,,raczej nie”. Zdecydowanie ,,tak” lub ,,raczej tak” odpowiedziało 35% pytanych. Aby poprawić bezpieczeństwo w swoim miejscu zamieszkania seniorzy wskazywali w 63% na inwestycję w infrastrukturę osiedlową, np. monitoring, oświetlenie. 57% wskazywało na zwiększenie ilości patroli straży miejskiej, 31% na nawiązaniu ścisłej współpracy z dzielnicowym a 20% zwiększenia liczby przejść dla pieszych z sygnalizacją świetlną.

Sprawność fizyczna i aktywność

Przy ocenie własnej sprawności fizycznej w stosunku do innych seniorów w tym samym wieku, 20% respondentów odpowiedziało, że jego sprawność fizyczna jest na wyższym poziomie. Aż 60% uważa, że jego sprawność jest na średnim poziomie a tylko 19% respondentów uważa, że ich sprawność fizyczna jest poniżej przeciętnej.

Aż 17% respondentów odpowiedziało, że jest potrzebna im pomoc osób trzecich w czynnościach dnia powszedniego jak sprzątanie i drobne prace domowe, 13% seniorów potrzebuje pomocy w robieniu zakupów, 13% pomocy w obsłudze komputera, 12% w wyjściu do lekarza i załatwienie spraw w urzędzie. Pocieszające jest to, że aż 59% seniorów takiej pomocy nie potrzebuje.

Według badań Centrum Kształcenia Ustawicznego do najczęstszych form wsparcia, które oferowało Miasto Białystok a seniorzy z nich skorzystali były: bezpłatne programy zdrowotne (szczepienia,  rehabilitacje) –  24%,Karta Aktywnego Seniora – 18%,maseczki ochronne – 11%,dodatek mieszkaniowy – 7%,pokrycie wydatków poniesionych na leki 7%, Pudełko Życia – 7%,usługi opiekuńcze oraz specjalistyczne usługi opiekuńcze – 5%.

47% respondentów stwierdziło, że nie korzystało z żadnego wsparcia oferowanego przez Miasto Białystok.

Na pytanie, co utrudnia seniorom korzystania z oferowanego przez miasto Białystok wsparcia, 30% respondentów odpowiedziało, że to brak informacji o ofertach, 15% wskazywało na brak chęci do aktywności, 12% brak wolnego czasu na działania, 11% to zły stan zdrowia. Aż 59% badanych odpowiedziało, że nie ma potrzeby korzystania z takiego wsparcia.

Co według respondentów mogło zaoferować  seniorom jako wsparcie  Miasto Białystok?  25% respondentów zadeklarowało udział w  cyklu wydarzeń kulturalno-edukacyjno-sportowych, 22% chętnie korzystało  z ulg w wypożyczalni sprzętu rehabilitacyjnego, 20% z usług fryzjersko-kosmetycznych, pomocy przy sprzątaniu, czy telefonu życzliwości dla seniora.

W  jakich rodzajach aktywności uczestniczyliby seniorzy?

Są to: profilaktyka i ochrona zdrowia – 44%, zajęcia kulturalne, spektakle, koncerty – 30%, zajęcia sportowe – 28%, rozwijanie hobby – 25%, spacery historyczno-edukacyjne – 23%, poznawanie nowych  technologii – 18%, nauka języków obcych – 15%. Zaangażowanie w działalność społeczną deklaruje jedynie 14% biorących udział w badaniu. 19% respondentów nie uczestniczyłaby w żadnych rodzajach aktywności.

Jak wynika z przeprowadzonych badań, tylko 22% respondentów jest skutecznie informowana o działaniach prowadzonych przez Miasto Białystok na rzecz seniorów. Te informacje pozyskiwane są poprzez lokalne media – 52%, ulotki, plakaty, biuletyny – 47%, informacje, komunikaty w autobusach miejskich i poprzez plakaty na słupach ogłoszeniowych.

Rekomendacje

  • Stworzyć możliwość scentralizowania i koordynacji funkcjonowania klubów seniorów w Białymstoku.
  • Stworzyć system monitorowania wydatkowania środków z budżetu miejskiego na działania wspomagające seniorów i kontroli realizacji zleconych projektów finansowanych ze środków miejskich pod względem efektywności.
  • Wygenerować środki na doposażenie seniorów w dostęp do komunikacji internetowej.
  • Stworzyć system oparty np. na wolontariacie w celu wsparcia osób starszych w wykonywaniu podstawowych czynności typu sprzątanie, robienie zakupów, pomoc w obsłudze komputera, wizyty u lekarza.
  • Zwiększyć skuteczność monitoringu osiedlowego oraz zwiększyć ilość patroli Policji i Straży Miejskiej w celu zmniejszenia przypadków agresywnych zachowań młodzieży, zakłócania ciszy nocnej oraz włamań i kradzieży.
  • Stworzyć system skutecznego powiadamiania seniorów o wydarzeniach i inicjatywach podejmowanych w Białymstoku.

 

Adam Kurluta – Dyrektor Departamentu Spraw Społecznych Urzędu Miejskiego w Białymstoku zaznaczył, że ten dokument to diagnoza potrzeb seniorów a nie program działania. Stanowi drogowskaz do realizacji polityki senioralnej Miasta Białystok, Rady Seniorów jako ciała doradczego Prezydenta Białegostoku i Rady Miasta.

źródło: badania CKU

Krystyna Cylwik

Podlaska Redakcja Seniora Białystok