W stosunku do lat ubiegłych odnotowano wzrost czytelnictwa książek o 9 punktów procentowych. Nadal najchętniej czytamy powieści sensacyjne i kryminalne. Zwiększyło się też zainteresowanie bibliotekami, szczególnie u młodych mężczyzn w wieku 25–39 lat. Coraz większą rolę w pozyskiwaniu informacji o książkach odgrywa Internet, a szczególnie serwisy społecznościowe. 

trzy regały z książkami o kolorowych grzbietach_pixabay.com

Biblioteka Narodowa prowadzi systematyczne badania czytelnictwa książek już od przeszło trzech dekad. Raport powstał na podstawie sondażu przeprowadzonego jesienią 2023 r. Tak jak w poprzednich latach został zrealizowany metodą CAPI (Computer Assisted Personal Interview) na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie Polaków w wieku co najmniej 15 lat.

Najlepszy wynik czytelnictwa od 10 lat

W 2023 roku lekturę co najmniej jednej książki w ciągu dwunastu miesięcy poprzedzających badanie zadeklarowało 43% badanych, o 9 punktów procentowych więcej niż w ostatnich latach. Nie zmienił się natomiast odsetek osób, które czytały siedem lub więcej książek w ciągu roku i wynosi 8%. 

Nadal najchętniej czytamy literaturę kryminalną, sensacyjną i thrillery (28%). Polacy chętnie sięgają również po literaturę obyczajową, romanse i powieści erotyczne (22%), a w dalszej kolejności po non-fiction, w tym biografie, publicystykę, historię XX wieku (17%), a także poradniki (16%).

W rankingu „Najpoczytniejszych autorów w 2023 roku” piąty raz pierwszą pozycję zajmuje Remigiusz Mróz. Tuż za nim Stephen King i Henryk Sienkiewicz. Pierwszą dziesiątkę zamykają kolejno: Harlan Coben. Katarzyna Bonda, J. K. Rowlin, Agatha Christie, Joseph Murphy, Andrzej Sapkowski, Adam Mickiewicz.

Najwięcej czytelników pochodzi z miast liczących co najmniej 200 tys. mieszkańców. Według badania najczęściej, w każdej grupie wiekowej i niezależnie od posiadanego wykształcenia, czytają kobiety. W raporcie zwrócono uwagę na czytelnictwo seniorów, które również wzrosło. Czytanie książek w grupie wiekowej 60-70 lat deklaruje 40% osób (w 2022 roku 28%), a powyżej 70 roku życia 32% (w 2022 roku 22%).

Autorzy raportu dostrzegają pozytywne efekty realizacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa, w tym wymóg otwarcia bibliotek publicznych w co najmniej połowę sobót w ciągu roku. Poszerzenie dostępności bibliotek sprawiło, że częściej zaczęli odwiedzać je zwłaszcza mężczyźni w wieku 25–39 lat. Jak zaznaczono w raporcie: to o tyle istotne, że aktywne zaangażowanie ojców w socjalizację czytelniczą sprzyja wyrobieniu i utrwaleniu nawyków czytelniczych wśród dzieci, zwłaszcza chłopców.

Źródła czytanych książek i sposoby pozyskiwania informacji o książkach

Najpopularniejszym źródłem czytanych książek są zakupy (48%), pożyczanie książek od rodziny, znajomych (29%), prezenty (29%), a także domowy księgozbiór (16%). Z zasobów bibliotek publicznych korzysta 20% czytelników. 

W raporcie podkreślono też rosnącą rolę Internetu, jako źródła informacji o nowościach czytelniczych. Są to m.in.: multimedialne podcasty, vlogi, krótkie filmy, wpisy influencerów rekomendujące książki i różne platformy typu BookTok, BookTube.

Polacy wciąż wolą czytać książki tradycyjne. Lekturę co najmniej jednego tytułu na ekranie urządzenia elektronicznego w 2023 roku zadeklarowało 7% czytelników.

To tylko wybór wyników i wniosków z przeprowadzonego badania. Warto prześledzić cały Raport Biblioteki Narodowej i samodzielnie przeanalizować załączone tabele, wykresy i różne zależności.

Mnie np. zaskoczył fakt, że uczestnicy sondażu określali nie tylko swoje preferencje czytelnicze, ale też swój poziom zadowolenia z życia. Związek nastrojów społecznych z czytaniem książek jest daleki od jednoznaczności – zaznaczono w raporcie – tym niemniej warto podkreślić, że osoby, które z większym optymizmem patrzą na swoje życie, a także mają poczucie bezpieczeństwa materialnego, częściej czytają. Z tego punktu widzenia można mówić o tym, że praktyki lekturowe są zwierciadłem nastrojów społecznych.

Źródło: Raport Biblioteki Narodowej, Stan Czytelnictwa Książek w Polsce w 2023 roku.

Raport dostępny jest tu: https://www.bn.org.pl/download/document/1712262172.pdf

Bożenna Krzesak- Mucha
Podlaska Redakcja Seniora Białystok