Żyjemy w świecie symboli i stale się nimi posługujemy. Siadając w niedzielę rano do rodzinnego, wielkanocnego śniadania przypomnimy sobie, co tak naprawdę znaczą symbole wielkanocne. Znajomość symboliki wielkanocnej pomaga w pełniejszym celebrowaniu świąt oraz sprzyja refleksjom na temat życia, nowych początków i nadziei.

Na stole nakrytym kolorowym obrusem leży figurka baranka. Obok stoi naczynie z rzeżuchą_fot.pixabay.com

Data świąt wielkanocnych nie jest stała i co roku przypada w innym dniu. Podczas Soboru Nicejskiego w 325 roku przyjęto zasadę, że Wielkanoc będzie się obchodzić w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca, tj. po 21 marca. W 2024 roku Wielkanoc wypada 31 marca, a Poniedziałek Wielkanocny 1 kwietnia. 

Wielkanoc to zadziwiający czas, w którym symboliczne obrzędy religijne, tradycja ludowa i świat przyrody łączą się w jedno. To święto wyjątkowe dla wszystkich chrześcijan. Upamiętnia mękę, śmierci i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. To także święto wiosny, początek nowego cyklu życia i wiele tradycji, zwyczajów ludowych i obrzędów religijnych. 

W Polsce obchodom Wielkiej Nocy towarzyszą zwyczaje i rytuały, do których przypisane są określone symbole. Mają one wywodzące się z czasów pogańskich tradycje. Najcenniejsze zwyczaje to spożywanie śniadania wielkanocnego i malowanie pisanek. Najbardziej znanymi symbolami są jajka, zające, kurczaki i barany. 

O jajku wiemy wszystko, lub prawie wszystko. Mniej wiemy i mówimy o pozostałych symbolach wielkanocnych. Niezależnie od tego, goszczą one na naszych stołach i w koszyczkach wielkanocnych. Są również ozdobą naszych mieszkań w czasie tych radosnych, wiosennych świąt.

Kurczak symbolizuje odradzanie się i nowe życie. Jego żółty kolor oznacza radość i kojarzy się ze słońcem i wiecznością. To symbol przezwyciężenia śmierci przez Zmartwychwstałego Chrystusa. Kurczak wielkanocny często przybiera formę słodkiego wypieku, figurki czekoladowej, marcepanowej lub cukrowej.

Baran jest symbolem zmartwychwstałego Chrystusa, czystości, pokory, niewinności, posłuszeństwa. Przypomina o tym, że Jezus odkupił nasze grzechy i jesteśmy zaproszeni na Ucztę Pańską. Baran wielkanocny często przybiera formę słodkiego wypieku, figurki czekoladowej, marcepanowej lub cukrowej. Popularne jest także przyrządzanie figurek barana z masła i mięsa.

Zając jest symbolem wiosny, odradzającej się przyrody, witalności i pokory. Oznacza początek nowego życia. Według tradycji śpi z otwartymi oczyma, dzięki czemu pierwszy zobaczył Zmartwychwstanie Pana. Zając wielkanocny często przybiera formę słodkiego wypieku, figurki czekoladowej, marcepanowej lub cukrowej. 

Młoda pszenica/ pędy owsa/ rzeżucha są symbolem urodzaju, dobrobytu, obfitości, płodności, daru życia i zmartwychwstania. Kolor zielony to nadzieja chrześcijan na ich zmartwychwstanie i życie wieczne.

Na kartonie leżą palmy wielkanocne zrobione z kolorowych suszonych kwiatów_fot. pixabay.com

Palma wielkanocna upamiętnia triumfalny wjazd Chrystusa do Jerozolimy, kiedy to stojące wzdłuż drogi tłumy ludzi rzucały gałązki palmowe pod nogi Jezusa. Wierzono, że palma poświęcona w Niedzielę Palmową chroni przed nieszczęściami i dlatego przechowywano ją przez cały rok. Według dawnych wierzeń palma chroniła dom przed złymi duchami, chorobami i nieszczęściami. Gałązki palmy symbolizują również pojednanie i pokój. W niektórych regionach Polski wierni uderzali się nawzajem palmami po powrocie z kościoła, co było wyrazem życzliwości i wzajemnego sąsiedzkiego przebaczenia ewentualnych waśni i zaszłości. 

Paschał (świeca), to symbol nadziei, życia i miłości. Świeca jest znakiem Chrystusa, rozprasza mrok. Wskazuje kierunek. Jest to także symbol zmartwychwstania.

Sól symbolizuje oczyszczenie, prawdę, nieśmiertelność i prostotę. Głównym jej zadaniem jest dodanie potrawom smaku oraz ochrona przed zepsuciem. Według wierzeń ma również moc odstraszającą zło i moce nieczyste.

Pieprz i chrzan symbolizują Mękę i cierpienie Chrystusa na krzyżu. Według tradycji ludowej mają zapewnić siłę.

Chleb jest  symbolem ciała Jezusa, darem Bożym, pokarmem niezbędnym do życia. Ma zapewnić pomyślność i dobrobyt.  Symbolizuje codzienne potrzeby człowieka – godne życie, gościnność, sytość. Chleb włożony do święconki ma zapewnić dobrobyt i pomyślność, a jego najważniejsze znaczenie jest związane z Chrystusem pojmowanym jako chleb życia dla chrześcijan.

Wędlina symbolizuje dobrobyt i zamożność rodziny, gwarantuje dostatek, zdrowie, płodność i koniec postu.

Słodka babka lub inny kawałek ciasta symbolizuje ogólnie pojęte umiejętności i doskonałości.

Święta Wielkanocne, związane z nimi zwyczaje i obyczaje zasługują na szczególną uwagę. Z upływem czasu zmieniają się, ale mimo to są świadectwem więzów rodzinnych, przywiązania do swojej historii i tradycji. Nie zapominajmy o kontynuowaniu tradycji wielkanocnych. Starajmy się przekazać je swoim wnukom.

Źródło: interia.pl

Anna Anchimowicz

Podlaska Redakcja Seniora Białystok