Ruszył sezon imprez plenerowych w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej. Tydzień po Festiwalu Kultury Tatarskiej zapraszamy na Piknik Podlaskich Parków Narodowych i Krajobrazowych, które miesiąc temu miały swoje święto. Wydarzeniem towarzyszącym piknikowi będzie  spotkanie z dr. Arturem Gawłem, autorem książki „Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie”. 

PIKINIK_2021_PLAKAT

Parki w Skansenie

Na terenie województwa podlaskiego mamy cztery parki narodowe, wśród nich największy w Polsce – Biebrzański Park Narodowy, wpisany na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO Białowieski Park Narodowy, oblegany przez turystów Wigierski Park Narodowy i ostoję ginących gatunków ptaków – Narwiański Park Narodowy. O bogactwie przyrodniczym i kulturowym regionu można się przekonać odwiedzając też istniejące tu parki krajobrazowe: Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi, Suwalski Park Krajobrazowy czy Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej. Dzięki piknikowi wiedzę na ich temat można będzie zdobyć w jednym miejscu i czasie – w pierwszą sobotę lipca, w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej.
Informacje o objętej ochroną podlaskiej przyrodzie pracownicy parków oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska przekażą w atrakcyjnej formie warsztatów, działań artystycznych, filmów, przeróżnych zabaw i gier. W planach jest przeprowadzenie gry terenowej, która pozwoli wykazać się wiedzą o obszarach chronionych na Podlasiu.
Miejsce pikniku nie jest przypadkowe. W zabytkowych obiektach skansenu czynne są wystawy związane z dziedzictwem kulturowym miejscowości położonych między innymi na terenie lub w bliskim sąsiedztwie parków – nad rzekami Narwią czy Biebrzą, w okolicach Hajnówki czy Knyszyna. To wystawy dotyczące zajęć, którymi trudnili się dawniej mieszkańcy podlaskich wsi, a także sztuki ludowej i ludowego rzemiosła. Po każdej z nich będzie oprowadzał przewodnik.
W trakcie Pikniku Podlaskich Parków Narodowych i Krajobrazowych nie zabraknie poczęstunku, o który zadbają Koła Gospodyń Wiejskich. Będą serwować przysmaki regionalnej podlaskiej kuchni.
Tym, którzy wciąż mają wątpliwości, czy warto spędzić tę sobotę w Podlaskim Muzeum Kultury Ludowej przypominamy, że trwa nasza słoneczna promocja, podczas której wstęp na teren skansenu to tylko 2, 5 zł od osoby.

Spotkanie autorskie

dr Artur Gaweł z książką

Ukazało się trzecie, rozszerzone wydanie książki dr. Artura Gawła „Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie”. W sobotę 3 lipca o godzinie 13.00 we dworze z Bobry Wielkiej autor spotka się z czytelnikami. Opowie o swojej pracy nad książką, przybliży zawarte w niej zagadnienia. W trakcie spotkania album można będzie kupić w promocyjnej cenie, a dr Artur Gaweł oprowadzi uczestników spotkania po wystawie czasowej „Zdobnictwo drzwi wiejskich na Podlasiu”, która czynna będzie  do połowy lipca 2021 r.

Album ma dwukrotnie większy niż w przypadku dwóch poprzednich wydań format, a ma to niezwykle istotne znaczenie w przypadku tego typu publikacji. Większe fotografie zdecydowanie lepiej oddają urok drewnianych budynków i zdobiących je detali, pozwalając czytelnikowi podziwiać każdy ich szczegół.
Wartość materiału ilustracyjnego zawartego w książce wynika z jego dokumentacyjnego charakteru. Z roku na rok ubywa drewnianych domów o walorach zabytkowych, a te które jeszcze pozostały, straciły w wyniku remontów swój pierwotny wygląd, w tym także zdobiące je detale, takie jak nadokienniki, listwy podokapowe czy też okiennice. Obecnie na masową skalę wymienia się drewniane okna na wykonane z PCV, a dodatkowo estetykę budynków całkowicie burzy montowanie przyłączy energetycznych z biegnącymi na zewnątrz ścian białymi karbowanymi rurami. Dziś wykonanie zdjęć, na których budynki wyglądają tak, jak tuż po ich wybudowaniu, jest praktycznie niemożliwe, a wiele z zawartych w albumie fotografii ma wartość archiwalną, gdyż fotografowanych obiektów po prostu już nie ma. Dotyczy to również samych detali zdobniczych, które bardzo często podczas remontów są usuwane i niszczone. Trzeba też dodać, że drewno z którego są wykonane pod wpływem warunków atmosferycznych niszczeje, stąd też po kilkudziesięciu latach wiele detali jest w bardzo złym stanie, praktycznie wymagają one wymiany.

Zdobnictwo – okładka

Treść albumu zawarta jest w trzech rozdziałach. W pierwszym omówiona jest ogólna charakterystyka drewnianych budynków mieszkalnych na Białostocczyźnie, w drugim powstanie i rozwój zdobnictwa, opisana jest technika wykonywania detali wraz z charakterystyką motywów zdobniczych. Trzeci rozdział, najobszerniejszy, przedstawia detale zdobnicze wiejskich domów, począwszy od ozdobnego szalowania ścian i szczytów, przez detale zdobiące same szczyty takie jak wiatrownice, rogowniki, sterczyny, czy wiatrowskazy, po zdobienia okien, naroży oraz drzwi. W XIX-wiecznych domach te ostatnie wyróżniały się często ozdobnym szalunkiem zewnętrznej powierzchni, co także można zobaczyć w albumie. Bez wątpienia na Podlasiu dekoracyjnością wyróżniają się ganki i werandy, których kilkadziesiąt ilustracji znajdziemy również w wydawnictwie.
Przedstawiony w publikacji materiał ilustracyjny został zebrany w blisko czterystu miejscowościach, co wymagało wielu lat pracy. Jak pisze we wstępie autor, album jest podsumowaniem jego blisko trzydziestoletniej pracy dokumentacyjnej w terenie, najstarsze zdjęcia i rysunki są powstały w 1993 roku.

Warto w tym miejscu zauważyć, że w trzecim wydaniu zamieszczono też detale zdobnicze znajdujące się w zbiorach Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, którego kolekcje także w tej dziedzinie są naprawdę bogate.  Świadczy o tym chociażby otwarta w ubiegłym roku wystawa zdobionych drzwi wiejskich domów na Białostocczyźnie. W Muzeum oprócz czasowej i stałej wystawy poświęconej zdobnictwu architektonicznemu można podziwiać też zdobione domy z naszego regionu.
„Zdobnictwo drewnianych domów na Białostocczyźnie” to książka, o którą nieustannie pytają zainteresowani drewnianym budownictwem czytelnicy z całej Polski. Nakład poprzednich wydań już dawno się wyczerpał. Okazuje się, że piękno drewnianych domów Białostocczyzny budzi zainteresowanie zarówno tych, którzy mają je w zasięgu ręki, czyli mieszkańców tego regionu, jak i osób z innych części kraju. Wystawa czynna będzie do połowy lipca 2021 r.

(źródło i foto: www.skansen.bialystok.pl

zredagowała: Lija Półjanowska
Podlaska Redakcja Seniora Białystok