12 września 2021 r. w 100. rocznicę urodzin Stanisława Lema w siedzibie Centrum Ludwika Zamenhofa w Białymstoku odbyła się w języku esperanto promocja pierwszego tłumaczenia na język międzynarodowy powieści „Solaris” Stanisława Lema. Moderatorem była Elżbieta Karczewska. Na język polski tłumaczyła Nina Pietuchowska.

Okładka SOLARIS projektu Przemysława Wierzbowskiego

W ramach wydarzeń roku 2021 – Roku Stanisława Lema – Białostockie Towarzystwo Esperantystów wydało rozpowszechnioną i cenioną w świecie powieść Lema „Solaris” w tłumaczeniu na esperanto.

 Przemysław Wierzbowski* autor przekładu opowiedział o swoim zauroczeniu twórczością S. Lema. Wcześnie zetknął się z utworami pisarza. Jako dwunastolatek przeczytał „Solaris” – jak powiedział – uznał utwór za kryminał.

Jest to pierwsze tłumaczenie powieści Lema na esperanto. W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku, w prasie esperanckiej ukazywały się opowiadania pisarza. Tłumacz pracę nad przekładem rozpoczął w ubiegłym roku, poświęcając godzinę lub kilka godzin, często nocą. Było to przyjemnością, rodzajem zabawy.

Z uwagi na słownictwo naukowe „Solaris” jest utworem wymagającym. Ważnym było jak najwierniej oddanie ducha utworu. Sensu użytych przez Lema określeń, w ich pierwotnej formie zrozumiałej współcześnie czytelnikom w esperanto w czasie szybkiego rozwoju środków masowego komunikowania. Długie frazy – zdania, ciągnące się do pół strony lub dłużej, dla łatwiejszego odbioru, przecinki z oryginału, zastąpione zostały kropkami. Książka, przed wydaniem była czytana przez trzech esperantystów z różnych kultur. Chodziło o to, by tekst był zrozumiały ludziom w Azji, Europie czy innym kontynencie. Chociaż esperanto jest jedno, to niektóre określenia mogą różnić się znaczeniowo w innej kulturze, utrudniać zrozumienie.

Przemysław Wierzbowski, jako miłośnik twórczości Lema, marzył o wydaniu „Solaris” w języku esperanto. Pragnienie się ziściło i jest szczęśliwy, że się do tego przyczynił.

Powieść wydana po raz pierwszy w 1961 r. została przetłumaczona na ponad pięćdziesiąt języków. Tłumacz zwrócił uwagę na okładki. Na niektórych jest postać kobiety, co sugeruje jakoby to był romans. Z takim określeniem powieści, nie godzi się. Nie godził się także autor książki. Jak sięgam pamięcią, na ten temat, publikowane w prasie były wypowiedzi Lema po sfilmowaniu ”Solaris”.

Promocji towarzyszyła wystawa ponad czterdziestu egzemplarzy powieści nadesłanych – podarowanych przez esperantystów ze świata. Na zakończenie wydarzenia fragmenty powieści w esperanto czytali: Peter Peter Baláž (Słowacja), Jarosław Parzyszek i Przemysław Wierzbowski (Polska).

Esperanckie wydanie liczy trzysta pięćdziesiąt egzemplarzy i jest kupowane nie tylko przez esperantystów, ale i kolekcjonerów.

*Przemysław Wierzbowski – esperantysta, tłumacz, projektant i wykonawca okładek do książek, plakatów. Od 2014 r. prezes Białostockiego Towarzystwa Esperantystów, propagator języka esperanto.

Zdjęcia: Stenia Romanowicz i CLZ

Kliknij w poniższe zdjęcie:

1/8
Przemysław Wierzbowski, w tle nadesłane wydania SOLARIS
Przemysław Wierzbowski, w tle nadesłane wydania SOLARIS
SOLARIS-wybrane inne wydania
SOLARIS-wybrane inne wydania
Solaris_od Bergman
Solaris_od Bergman
P. Baláž, J. Parzyszek,P. Wierzbowski
P. Baláž, J. Parzyszek,P. Wierzbowski
Promocja SOLARIS 12.09.2021r.
Promocja SOLARIS 12.09.2021r.
 P. Wierzbowski, E. Karczewska, N. Pietuchowska, fot. CLZ
P. Wierzbowski, E. Karczewska, N. Pietuchowska, fot. CLZ
Okładka SOLARIS wg projektu Przemysława Wierzbowskiego
Okładka SOLARIS wg projektu Przemysława Wierzbowskiego
Dorota i Peter Baláž,w tle prof. Żelazny z UwB, fot. CLZ
Dorota i Peter Baláž,w tle prof. Żelazny z UwB, fot. CLZ

 

Stenia Romanowicz
Podlaska Redakcja Seniora Białystok